AA BYT BihlebeziSiwani 1

Buhlebezwe Siwani

Door Anna Stielau

AA BYT BihlebeziSiwani 1Buhlebezwe Siwani, detail uit de serie 'Inzilo: ngihlahla kwa bafileyo', 2014. Fotograaf: Raymond du Toit

"Iemand huilt altijd tijdens mijn optredens", vertelt Buhlebezwe Siwani, eraan toevoegend: "Er is er altijd wel één." Ze schept niet op - het is een observatie die meer als een feit wordt afgegeven dan als een teken van trots. Ik vraag waarom ze denkt dat haar werk een toeschouwer tot tranen toe kan brengen. Siwani haalt zijn schouders op: 'Ik weet het niet. Het is elke keer anders. ' De implicatie is dat het de kunstenaar niet uitmaakt wat haar publiek voelt maar eenvoudig dat ze zijn van mening dat haar werk een onmiddellijke en diepgewortelde reactie veroorzaakt. 'Ik kijk graag naar de manier waarop mensen naar mijn werk kijken', erkent ze, 'ze te zien zoals ze het ontvangen.'

Een complexe relatie met haar publiek is in veel opzichten de sleutel tot Siwani's praktijk, die ze plaatst op het snijvlak van openbare en privéervaring, gemeenschappelijke en geheime kennis. In haar bijdrage uit 2014 aan de show 'Between Subject and Object' in Michaelis Galleries, Siwani onderzoekt het sociale bestaan ​​van rituelen, een terugkerend thema in haar werk. Inzilo: ngihlahla kwa bafileyo (Een tijd van rouw: ik leef met de doden) ziet de kunstenaar, alleen gekleed in haar ondergoed, een berg matrassen beklimmen om een ​​jurk met ratelende zwarte knopen aan te trekken. Deze bieden akoestische begeleiding bij de reeks gechoreografeerde acties die het werk omvatten, waaronder het aansteken van een kaars en het zingen van het Onze Vader in Zulu. Inzilo eindigt met Siwani die zich klautert om zichzelf te begraven bovenop een bed van donkere aarde. Hoewel ze midden in een menigte toeschouwers staat, lijkt ze erg alleen. Het ritme van deze begrafenisgebruiken, zonder enige duidelijke uiting van verdriet of rouw, voelt merkwaardig vreemd. Siwani doorloopt de bewegingen van het rouwen om haar eigen dood en het simuleren van de begrafenis alsof ze voor zichzelf verloren is, een buitenstaander in haar eigen lichaam. Het blijft onduidelijk of de toehoorders zijn gepositioneerd als getuigen, voyeurs of indringers, maar we krijgen ongetwijfeld een korte en bevoorrechte toegang tot een wereld waarvan we niet zijn uitgenodigd om volledig deel uit te maken.

AA BYT BihlebeziSiwani 3Buhlebezwe Siwani, detail uit de serie 'Inzilo: ngihlahla kwa bafileyo', 2014. Fotograaf: Raymond du Toi

Inzilo put uit Siwani's ervaringen als sangoma of traditionele genezer. Als doorgeefluik tussen het land van de levenden en de doden, is een sangoma, stelt Siwani, 'altijd een buitenstaander in de echte wereld'. Vanuit die liminale ruimte kan een medium niet rouwen.

Tegenwoordig vertegenwoordigt haar werk als kunstenaar een verlengstuk van haar werk als genezer, 'maar ik ben altijd eerst een sangoma', herinnert ze me. Ze neemt geen van beide rollen kritiekloos aan. Qunusa Buhle! (2014), een fotoserie die deel uitmaakt van haar huidige MFA-graad aan de Michaelis School of Fine Art, documenteert de kunstenaar zich moeizaam aan het wassen met een stuk harde, groene zeep waarin het woord qunusa - schoon te maken - is gesneden. Herinnerend aan Siwani's kinderbadroutine die vaak voor haar vele broers zou plaatsvinden, spreken deze foto's ook over de rol van vrouwen in Ubungoma, de praktijk van traditionele genezing. Vrouwelijke sangomen kunnen worden beschouwd als vervuild door hun geslacht, maar vanuit haar positie als insider - de houder van de 'geheime kennis' waaraan haar oeuvre van haar meester haar naam ontleent - is Siwani uniek toegerust om deze spirituele vooringenomenheid in twijfel te trekken.

AA BYT BihlebeziSiwani 4Buhlebezwe Siwani, detail van Qunusa Buhle!. Digitale foto. Fotograaf: Raymond du Toit.

Net als in eerdere werken komt de relatie publiek / kunstenaar in Qunusa Buhle! is dubbelzinnig en kneedbaar. Geven wij als kijkers de opdracht? Is er een derde ongeziene spreker, iemand net buiten het frame in de duisternis? Of is het bevel een uitroep van de kunstenaar zelf, een parodische echo van de stemmen die haar herinneren aan haar plek in de wereld?

Performancekunst die het lichaam als een plaats voor betekenis en actie beschouwt, is vaak persoonlijk. In het geval van Siwani is haar lichaam een ​​medium voor expressie; een racistisch, seksueel en seksueel teken dat de sporen van individuele en collectieve geschiedenis draagt. Het is ook gewoon een kostuum. 'Mijn lichaam is niet van mij omdat mijn voorouders het bezitten', zegt de kunstenaar. 'Het is maar een schip. Niemand heeft lang zijn eigen lichaam ”.

Buhlebezwe Siwani's dubbele rol als artiest en sangoma onderscheidt haar van andere jonge artiesten die voornamelijk in de performance werken. En of ze er nu een tot tranen toe brengt, haar werk beloont ongetwijfeld de aandacht die het krijgt.

Anna Stielau is momenteel een Masters-kandidaat aan de Universiteit van Kaapstad, waar ze vrij is om na te denken over visuele cultuur zonder zich zorgen te maken over uiteindelijk inzetbaar te zijn. Ze is een tweevoudige gouden medaillewinnaar in de Business and Art South Africa (BASA) Arts Journalism awards.